Sağlıklı Tavuklar ve Yüksek Yumurta Verimi İçin Rehber
Yayın tarihi: Biçen Tavukçuluk
Tavuk beslemenin püf noktalarını öğrenin. Doğru yem seçimi, temiz su, kümes bakımı, hijyen ve yumurta verimini destekleyen önemli tavsiyeler.
Tavuk beslemek yalnızca önlerine yem ve su koymaktan ibaret değildir. Yumurta verimini korumak, hayvanların kondisyonunu iyi tutmak ve sindirim problemlerini azaltmak için yemin içeriği, günlük tüketim miktarı, su kalitesi ve kümes şartları birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle yumurtacı tavuklarda yapılan küçük besleme hataları birkaç hafta içerisinde yumurta sayısında düşüş, ince kabuklu yumurta veya tüy kalitesinde bozulma olarak görülebilir.
Tavuklara Ne Kadar ve Nasıl Yem Verilmeli?
Yetişkin bir yumurta tavuğu; ırkına, canlı ağırlığına, mevsime ve yemin enerji değerine bağlı olarak günde yaklaşık 100-120 gram yem tüketebilir. On tavukluk küçük bir sürü için günlük ortalama 1-1,2 kilogram yem hesaplamak pratik bir başlangıç noktasıdır. Yemlik tamamen doldurulup günlerce bekletilmemeli; mümkünse günlük tüketilecek miktar verilmelidir. Böylece hem yem israfı hem de yemin nemlenerek bozulma riski azalır.
Yumurtacı tavuklarda yalnızca buğday, mısır veya arpa vermek dengeli beslenme sağlamaz. Tahıllar enerji açısından zengin olmasına rağmen protein, mineral ve bazı vitaminler bakımından tek başına yetersiz kalabilir. Bu nedenle ana besin olarak yumurtacı tavuklar için hazırlanmış dengeli karma yem kullanılmalı, tahıllar ise destekleyici olarak verilmelidir. Aşırı mısır tüketimi tavukların gereğinden fazla yağlanmasına ve zamanla yumurta performansının düşmesine neden olabilir.
Yemin sürekli değiştirilmesi de tavsiye edilmez. Yeni bir yeme geçilecekse eski ve yeni yem birkaç gün karıştırılarak kademeli geçiş yapılması daha uygundur. Tavukların yem tüketimi de takip edilmelidir. Normalde yemliğe hızla gelen bir tavuğun birkaç öğün boyunca yemden uzak durması; sıcaklık stresi, sindirim sorunu, parazit veya başka bir sağlık probleminin erken işareti olabilir.
Yumurta Verimi İçin Protein, Kalsiyum ve Su Dengesi
Yumurta üretiminde protein kadar kalsiyum da kritik öneme sahiptir. Yumurtacı tavuk yemleri bu ihtiyaca göre formüle edilir. Sürekli ince veya kolay kırılan yumurta kabukları görülüyorsa yalnızca daha fazla yem vermek çözüm değildir. Öncelikle kullanılan yemin yumurtacı tavuklara uygun olup olmadığı kontrol edilmelidir. Gerektiğinde uygun mineral veya kalsiyum kaynakları, ürünün kullanım talimatına göre destek olarak kullanılabilir.
Protein yetersizliği ise özellikle tüy değişimi dönemlerinde daha belirgin hale gelebilir. Tavuğun gelişigüzel ekmek, makarna ve mutfak artıklarıyla doyurulması günlük enerji ihtiyacını karşılayabilir fakat dengeli protein almasını engelleyebilir. Bunun sonucunda yumurta verimi düşebilir. Mutfak artıkları verilecekse ana öğünün yerine geçmemeli ve toplam beslenmenin küçük bir bölümünü oluşturmalıdır.
Su konusu genellikle yem kadar önemsenmez fakat yumurtanın büyük bölümü sudan oluşur. Suluklarda 24 saat temiz ve erişilebilir su bulunmalıdır. Yazın tavukların su tüketimi ciddi şekilde artabilir. Suluk gölgede tutulmalı ve su mümkünse her gün yenilenmelidir. Suyun birkaç saat tükenmesi bile sıcak havalarda tavukların yem tüketimini ve yumurtlama düzenini olumsuz etkileyebilir.
Kümes Düzeni Beslenme Kadar Önemlidir
Tavuklar doğru yemle beslense bile kirli ve nemli bir kümeste istenen performansı gösteremez. Altlık sürekli ıslak kalıyorsa yalnızca kötü koku oluşmaz; amonyak seviyesi yükselir ve ayak, solunum yolu ve genel sağlık problemleri için uygun ortam oluşabilir. Özellikle sulukların çevresi sık kontrol edilmeli, ıslanan altlık bölümleri bekletilmeden değiştirilmelidir.
Yemlik ve sulukların zemine gelişigüzel bırakılması da önemli bir hatadır. Tavuklar eşelenirken yemliğin içine altlık ve dışkı atabilir. Yemlik yüksekliği mümkün olduğunca tavuğun sırt seviyesine yakın ayarlanırsa yem saçılması azalır. Suluklarda da benzer şekilde kirlenmeyi azaltacak bir yükseklik tercih edilmelidir. Böylece hem hijyen sağlanır hem de günlük yem kaybı düşer.
Kümeste hayvan sayısının gereğinden fazla olması stres ve rekabeti artırır. Baskın tavuklar yemliğe rahat ulaşırken daha zayıf hayvanlar yeterince beslenemeyebilir. Bu nedenle sürü büyüdükçe yemlik ve suluk kapasitesi de artırılmalıdır. Tavukların aynı anda yeme ulaşabilmesi, özellikle küçük alanlarda ortaya çıkan gagalama ve yemlik başı kavgasını azaltmaya yardımcı olur.
Tavuk Beslerken En Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hatalardan biri tavukların “ne bulursa yiyebileceği” düşüncesidir. Küflenmiş ekmek, bozulmaya başlamış sebzeler veya uzun süre beklemiş yemek artıkları tavuklara verilmemelidir. Küf oluşmuş yemin yalnızca görünen kısmını ayırmak da güvenli bir yöntem değildir. Nemlenmiş veya kötü kokan yem tamamen uzaklaştırılmalıdır.
Bir başka hata ise yumurta verimi düştüğünde tavuklara kontrolsüz şekilde vitamin, mineral veya farklı yem takviyeleri yüklemektir. Yumurta sayısındaki düşüş yalnızca beslenmeden kaynaklanmaz. Yaş, gün ışığı süresi, tüy değişimi, aşırı sıcak, stres, hastalık ve parazitler de etkili olabilir. Bu nedenle önce tavukların yem tüketimi, su tüketimi, dışkısı, davranışları ve genel kondisyonu birlikte değerlendirilmelidir.
Özetle tavuk beslemenin püf noktaları; uygun miktarda dengeli yem vermek, temiz suyu sürekli erişilebilir tutmak, kalsiyum ve protein dengesini korumak ve kümeste hijyeni sağlamaktır. Tavukların günlük davranışlarını gözlemlemek de en az kullanılan yem kadar önemlidir. İyi bir yetiştirici, yalnızca yemliği doldurmaz; tavuğun ne kadar yediğini, nasıl davrandığını ve sürü içindeki değişimleri düzenli olarak takip eder.